Berichten met de tag # Nieuws

Toneelschrijven in de Tolhuistuin


De Tekstsmederij

We kunnen ons bijna geen gezelligere plek voorstellen om toneel te schrijven dan in het Tuinhuis van de Tolhuistuin. En daarom organiseren we precies daar een serie workshops voor iedereen die het leuk vindt om in korte tijd de kneepjes van het vak bijgebracht te krijgen.

Twee workshops van twee uur en een gezamenlijk bezoek aan een tekstvoorstelling vormen de basis van een leerzaam evenement. Aan het einde van de rit ga je met een eigen geschreven toneeltekst naar huis!

De workshopdata: 

Start cursus 3 juni + 17 juni + één voorstelling

Start cursus 7 okt +14 okt + één voorstelling

Start cursus 4 nov + 11 nov + één voorstelling

Deelname aan de serie kost € 45,00 (excl. ticketkosten voorstelling). Boek nu je toegangsticket en verzeker jezelf van een plekje in de groep. Let op, vol=vol.

Open Call Inspiratieweekend


De Tekstsmederij

We zijn op zoek naar nog meer nieuw talent op het gebied van (toneel)schrijven en regie en daarom organiseren we van 17 t/m 19 mei een inspriratieweekend bomvol toffe workshops, colleges en ontmoetingen met ondermeer schrijver Nathan Vecht en regisseur Willibrord Keesen. Lijkt het jou fijn om je een weekend lang onder te dompelen in de creatieve wereld van de Tekstsmederij en heb je net als wij zin om medeschrijvers en regisseurs te leren kennen? Klik dan snel verder en meld je aan! 

Enne, ken je nog anderen die dit weekend zeker niet zouden mogen missen? Schroom dan niet hen even aan te schrijven. Iedereen is van harte welkom!

Toneelleesclub


De Tekstsmederij

Er staat een nieuwe Toneelleesclub in de agenda! Samen met actrice Manja Topper (Theatergroep Dood Paard) zullen we ons op donderdagavond 25 april storten op de klassieker ‘Wie is er bang voor Virginia Woolf?’ Een beklemmende, maar even zo humoristische tekst van Edward Albee (in vertaling van Gerard Reve) waarin “nachtelijke gasten” worden meegesleurd in een pittige confrontatie tussen het echtpaar Martha en George...

Waar we ons voorheen verzamelden rondom een cafétafel in Restaurant De Smoeshaan, settelen we ons nu tussen de boekenkasten in Boekhandel Scheltema! Je bent van harte welkom om aan te sluiten. Klik hier voor meer informatie en meld je snel aan, vol = vol. Tot dan!

Fotografie: Sanne Peper

#NIEUWESTUKKEN


De Tekstsmederij

We zijn 2019 fris begonnen met een bijzondere workshopserie voor #NIEUWESTUKKEN. Dit traject wordt mede mogelijk gemaakt door de subsidieregeling van Fonds Podiumkunsten en het Nederlands Letterenfonds. Samen bieden zij beginnende (theater)schrijvers de ruimte om zich te ontwikkelen. Niet alleen op het gebied van toneel, maar ook in poëzie, spoken word en woordkunst.

In samenwerking met het Bijlmer Parktheater, Rose Stories, Theater Zuidplein, El Hizjra en Poetry Circle/Nowhere zijn er inmiddels tien deelnemers geselecteerd. Zij zullen de komende periode nieuwe stukken schrijven en krijgen daarin begeleiding van een ervaren coach. De Tekstmederij verzorgt een viertal inhoudelijke lessen en draagt op die manier bij aan de voortgang en expertise binnen het vak.
De eerste workshops waren een succes. Op 25 maart en 6 mei staan er nog twee op de planning. In de zomer van 2019 volgt een collectief toonmoment aan het veld en worden de teksten beoordeeld door een vakjury. De regeling zorgt ervoor dat er jaarlijks ruimte is voor tien beginnende schrijvers.

De schrijvers
Op de afbeelding vlnr boven: Shula Tas, Yücel Kopal, Sandy Bosmans, Stokely Dichtman, Marthe van Bronkhorst, Stacy Esajas, Simone Zeefuik, Sharif Noël Abdoelhak. vlnr onder: Fadua El Akchaoui, Brooklyn Mozes

Wie komt voor deze subsidie in aanmerking?
• Schrijvers die nog niet gepubliceerd zijn door een uitgeverij en nog geen toneeltekst hebben geschreven voor een professioneel toneelgezelschap. De schrijvers moeten de ambitie en het talent hebben om een theatertekst te schrijven.
• Ook schrijvers van teksten bestemd voor andere contexten dan de theatervoorstelling, zoals spoken word, performance, liveradio et cetera, komen in aanmerking.
• In Nederland wonende schrijvers die geen kunstvakopleiding hebben gevolgd.
Het Fonds Podiumkunsten en het Letterenfonds werken bij de selectie samen met vijf partners die ervaring hebben met het produceren van teksten voor het podium, en een netwerk hebben dat aanvullend is op het netwerk van de fondsen.

Meer informatie over de regeling.

Budget
#NIEUWESTUKKEN is mede mogelijk gemaakt door een extra bijdrage van het ministerie van OCW voor talentontwikkeling & vernieuwing.

Yahmani Blackman nieuwe presentator bij De Tekstsmederij


De Tekstsmederij

Dit najaar verwelkomt De Tekstsmederij een nieuwe presentator voor haar programma’s waarin nieuw schrijf- en regietalent centraal staat: Yahmani Blackman. Yahmani is een veelzijdige theatermaker, een expressieve re-actrice binnen en buiten de creatieve context. Hoe kijkt ze tegen haar nieuwe rol aan? In dit interview vertelt ze meer over de achtergronden.

Hoe zou je De Tekstsmederij beschrijven voor iemand die het nog niet kent?
De Tekstsmederij biedt een veilige plek voor jonge theaterschrijvers om hun tekst uit te proberen en tot leven te laten komen. Hiermee krijgt in het dynamische veld van theatermaken de schrijvers ook een eigen plek. Ik vermoed dat theaterschrijven een eenzaam vak is achter de schrijftafel. De programma’s van De Tekstsmederij halen de schrijvers uit die eenzaamheid. Een tekst is namelijk vloeibaar, je moet het constant heen en weer gooien tussen de schrijftafel, de regie, het spel en het publiek. Daardoor wordt het levendig en legendarisch. Aandacht voor dat proces is essentieel.  

Waarom vind je belangrijk dat nieuwe theaterteksten worden gemaakt?
Geschiedenis kan alleen bestaan door tekst. Als maker hoeft het natuurlijk niet je eerste doel te zijn om geschiedenis te schrijven, maar er is wel een bepaalde noodzaak om iets wat je bezighoudt uit de huidige maatschappij te belichten. In dat opzicht vind ik dat kunstenaars medeschrijvers zijn van de geschiedenis, hoe klein of groot dat ook mag zijn. Bijvoorbeeld in deze tijd is diversiteit een groot thema,  mede doordat sommige teksten uit het verleden anders geïnterpreteerd zijn. Daarom is het zo belangrijk wat De Tekstsmederij doet: interpretaties in een vroege fase bespreekbaar maken. Als schrijver wil je natuurlijk weten hoe je teksten worden begrepen.

Hoe zie je jouw rol binnen de context van De Tekstsmederij? Wat wil je tijdens de publieksprogramma’s losmaken bij het publiek?
Ik wil graag laten zien en laten ervaren dat het ‘leuk’ is om kritisch te zijn en vragen te stellen. Als het publiek - en de makers natuurlijk ook - zich bewust wordt dat het verrijkend is om in gesprek te gaan over de interpretaties en over hoe iets overkomt, dan leert iedereen. Belangrijk daarbij is dat het in een veilige setting gebeurt. Die setting wil ik mede creëren. Het is mooi en bijzonder om het proces achter het product te delen. En als we samen een mentaliteit ontwikkelen om open te staan en vragen te durven stellen dan kunnen we het product en het proces tot iets groters maken.

Je kunt Yahmani ontmoeten tijdens De Tekstsmederij presenteert Nina en Simone op 4 en 5 december in Theater Bellevue. 

de (on)mogelijkheid van moderne verhalen


De Tekstsmederij

De Tekstsmederij organiseert samen met HKU Lectoraat Performatieve Maakprocessen een middag rond de noodzakelijkheid en onzin van klassieke theatertaal, over de (on)mogelijkheid van moderne verhalen en over wat er nodig is om aansprekende stukken te kunnen blijven ontwikkelen voor een jong en divers publiek. Op deze middag wordt ook het boek Tienduizend idioten van Nirav Christophe gepresenteerd. 

Tienduizend idioten leert je hoe je goede theaterteksten schrijft. Maar stiekem is het ook een casestudy hoe we het creatieve proces kunnen versoepelen, versnellen en verdiepen, en over hoe het kunstonderwijs voor hybride kunstenaars er vandaag de dag uit zou kunnen zien. De titel Tienduizend idioten verwijst naar de talloze stemmen die in deze tijd in ons huizen wanneer we leven, schrijven en theatermaken. Je binnenstemmen leren te onderscheiden, ermee te spelen en razendsnel ertussen te schakelen, is de basis van het creatieve proces. 

Een aantal sprekers zullen in korte intermezzo's hun visie delen op toneelschrijven. De host van de middag is Fenneke Wekker, die naast haar carrière als toneelschrijfster en theatermaakster zich de afgelopen jaren breder ontwikkeld heeft tot politiek socioloog en publicist. De combinatie van een theaterachtergrond met een sociaal-wetenschappelijke opleiding, zorgt voor een unieke combinatie die het Fenneke mogelijk maakt actuele, sociaal maatschappelijke thema's onder de aandacht te brengen van een breed en divers publiek. Kortom, een interessante middag voor (jonge) makers, theaterschrijvers, acteurs, regisseurs, scenaristen, producenten… en eigenlijk ook alle andere professionals die in hun praktijk wel eens met schrijven en schrijvers te maken hebben. Check de agenda voor meer info en aanmeldingen. 

‘Shakespeare is dead, get over it’


De Tekstsmederij

Gilles Michiels schreef voor e-tcereta een reflectiestuk op de Staat van de Theatertekst in Vlaanderen. 

Over De Staat van de Theatertekst van Stijn Devillé

Op het TheaterFestival sprak Stijn Devillé voor het eerst in Vlaanderen de Staat van de Theatertekst uit. Het initiatief van De Tekstsmederij, dat in Nederland al sinds 2014 bestaat, moet nu ook in het andere deel van het taalgebied aanzetten tot de opwaardering van de toneelliteratuur. Maar dan zijn eerst structurele maatregelen nodig.

‘Er zijn geen ensembles. Er zijn geen onafhankelijke toneelschrijvers. Er zijn geen schrijfopdrachten. Er is geen plaats in de grote zaal. Er is geen repertoireopbouw. Er is geen zichtbaarheid. Er is geen literaire toneelkritiek.’ De inventaris die Stijn Devillé opmaakt van onze toneelliteratuur, oogt karig. De artistiek directeur van Het nieuwstedelijk is de eerste die de Vlaamse Staat van de Theatertekst mag uitspreken en slaat meteen spijkers met koppen.

Gemakkelijk is het allesbehalve voor de toneelauteur. In tegenstelling tot pakweg tv-scenaristen moet hij concurreren met dode auteurs, zegt Nathan Vecht, die de Nederlandse Staat van de Theatertekst uitspreekt. Voor nieuwe Shakespeares is het huidige klimaat is niet bepaald gunstig: de toneelschrijver moet in literair statuut al zo’n twee eeuwen onderdoen voor de romancier, werd in de jaren 70 in het theater overvleugeld door de regisseur en zag een klein decennium geleden zelfs de Vlaamse Cultuurprijs voor Toneelletterkunde ter ziele gaan. Recent nog namen ook de grote stadstheaters in Gent en Antwerpen afscheid van hun toneelschrijvers (Peter Verhelst, Abke Haring). Devillé telt vandaag nog zo’n vier scenaristen die geen regisseur of producent zijn, maar in opdracht van anderen schrijven: Frank Adam, Bruno Mistiaen, Filip Vanluchene en Paul Pourveur.

Toch wil de Leuvenaar hoopvol klinken. ‘Shakespeare is dead, get over it’, knipoogt hij naar een stuk van die laatste. Dát De Staat voor het eerst wordt georganiseerd, duidt natuurlijk al op vooruitgang. Maar er zijn het laatste decennium wel meer positieve tekenen aan de theaterwand. In 2009 richtte Ditte Pelgrom bijvoorbeeld De Nieuwe Toneelbibliotheek op, die toneelteksten in boekvorm uitbrengt. Een jaar later in Vlaanderen bliezen Paul Verrept, Wouter Hillaert en Esther Severi ook uitgeverij Bebuquin nieuw leven in. Het zijn kleine initiatieven die passen bij de vaststelling die Evelyne Coussens begin dit jaar in De Morgen maakte: ‘Een jonge generatie theatermakers heeft de tekst herontdekt als krachtig communicatiemiddel’.

Focus op losse projecten

De makers in kwestie beperken zich echter niet tot de tekst. Geen van hen is voltijds schrijver, zegt Devillé, want ze moeten ook artistiek leider, regisseur, speler, producent, boekhouder zijn. ‘Het maakt dat deze schrijvers alleen zullen schrijven voor het aantal acteurs dat ze kunnen betalen. Het maakt ook dat deze schrijvers niet of nauwelijks worden gevraagd door andere gezelschappen.’

Met die analyse echoot Devillé de State of the Union van Sara De Roo aan het begin van het festival. Net als de toneelspeler lijkt de auteur zich eerder te moeten focussen op losse projecten dan op duurzaam vakmanschap. Voor de theaterstukken is dat goed nieuws: de artistiek directeur staat dichter bij zijn acteurs en zijn creatie – een toneelschrijver krijgt evenveel redacteurs als hij personages heeft, dixit Devillé. De theatertekst zelf krijgt daarentegen zelden een tweede leven, laat staan een vertaling. En zonder heropvoeringen en bewerkingen bouwt Vlaanderen geen nieuw repertoire op. Wie zal na 100 jaar nog de dialoog kunnen aangaan met onze toneelschrijvers?

“Net als de toneelspeler lijkt de auteur zich eerder te moeten focussen op losse projecten dan op duurzaam vakmanschap.”

Vooral de kleinere auteur is de dupe van die situatie. Wie zelf speelt, zoals Peter De Graef, kiest noodgedwongen voor monologen, waarvan de populariteit ook bleek uit de inzendingen van de laatste Toneelschrijfprijs. Wie niet zelf speelt, hangt af van een theaterveld dat vraaggericht werkt. ‘Teksten worden geschreven in opdracht, met het oog op een concrete productie’, stelde Coussens in De Morgen, ‘niet omdat de auteurs ze ‘in zich’ hebben zitten.’ En zonder regisseur geen opvoering. Wie zijn theatertekst wil gespeeld zien, moet dus zelf spelen of zijn eigen gezelschap uit de grond stampen.

Naar een duurzame theatertekst

Anders is dat in Duitsland, waar de onafhankelijke toneelschrijver wél een ‘podium’ krijgt, verklaarde de Nederlandse auteur Lot Vekemans na afloop van De Staat van de Theatertekst. Sommige schrijvers hebben zelfs een manager ter beschikking, die de gezelschappen afroomt op zoek naar enthousiaste afnemers van hun teksten. De kans is dan ook reëel dat één theatertekst er op meerdere plaatsen tegelijk wordt gespeeld. Het beste voorbeeld is Vekemans’ eigen theaterhit Gif (2009), die inmiddels in meer dan 40 versies was te zien. De keerzijde in Duitsland is volgens Vekemans wel dat de toneelschrijver nauwelijks bij het maakproces betrokken is, en bij de première weleens op minder aangename verrassingen stoot.

Devillé zelf prijst buitenlandse voorbeelden vooral om hun diversiteitsbeleid. Zo ondertekenden Britse theaters een ‘equal opportunities policy’, terwijl Canada protocols in het leven riep om culturele appropriatie tegen te gaan. In het licht van de laatste State of the Youth, waarin Aminata Demba en Aïcha Cissé de wens uitspraken om hun huidskleur niet te hoeven thematiseren, kunnen ze Vlaanderen inspireren. Een blik op de erkenning voor theaterauteurs met een migratieachtergrond zegt genoeg. De Syrisch-Nederlandse George Elias Tobal was dit jaar pas de derde genomineerde in 30 jaar Toneelschrijfprijs. Behalve twee Nederbelgen, Hanneke Paauwe en Abke Haring, kreeg zelfs geen enkele toneelschrijver met buitenlandse roots een subsidie van het Vlaams Fonds voor de Letteren. Ook vrouwen komen er bekaaid van af, met 14 (op 54) toelagen sinds 2005. Het VFL reikte verder nog nooit een stimuleringsbeurs uit aan een beginnend toneelauteur, terwijl dat in andere disciplines jaarlijks gebeurt.

Het is nu dus uitkijken naar initiatieven die de theatertekst weer duurzaam én aantrekkelijk kunnen maken. Devillé roept de beide Letterenfondsen en de Taalunie alvast op om De Nieuwe Toneelbibliotheek structureel te ondersteunen. Ondertussen werd in Amsterdam ook DeClaus Theatertekstkritiek onder het doopvont gehouden. Het initiatief van Tom Helmer, Ditte Pelgrom en Simon van den Berg moet zorgen voor literaire reflectie op Nederlandstalige theaterteksten. Terwijl er jaarlijks zo’n vijfhonderd worden geschreven in professioneel verband, ontbreekt die nu volledig. Vanaf 11 september zal op Theaterkrant.nl wekelijks een bespreking verschijnen van een nieuwe Vlaamse, Nederlandse of internationale theatertekst. Hopelijk is het een eerste stap richting een revival van de toneelliteratuur.

Klik hier voor de volledige tekst van Stijn Deville.
Fotografie: Haryanti Frateur

Staat van de Theatertekst is uitgesproken door Nathan Vecht


De Tekstsmederij

DE STAAT VAN DE TONEELTEKST 2018 - door Nathan Vecht

Rainer Maria Rilke, schrijft in één van zijn brieven aan een jonge dichter: "Kunstenaar zijn betekent: niet rekenen en tellen, maar rijpen als de boom, die zijn sappen niet voortdrijft, en getroost in de voorjaarsstormen staat, zonder angst dat er daarna geen zomer zou kunnen komen. Die komt toch. Maar die komt alleen voor de geduldigen, die zijn, alsof de eeuwigheid voor hen lag, zo zorgeloos stil en wijd. Ik leer het dagelijks, ik leer het met pijn, waar ik dankbaar voor ben: geduld is alles!" En om de jonge dichter nog een hart onder de riem te steken voegt hij daar aan toe: "Er bestaat geen meten met de tijd, een jaar is niet van belang, en tien jaren zijn niets."

De jaren van geduld. Ze zijn onontkoombaar in de kunst. En niet in de laatste plaats voor de jonge toneelschrijver. Het vergt moed om te verkondigen: ‘Ik ben toneel- schrijver.’ Een jonge romancier heeft het makkelijk, die kan zeggen: ‘Ik werk aan een roman.’ En daarmee is de kous af. Maar als een jonge toneelschrijver zegt: ‘Ik werk aan een toneelstuk,’ volgt onherroepelijk de vraag: ‘Wanneer kan ik het zien?’ En dan begint het gesodemieter.

Lees hier de complete tekst van De Staat van de Theatertekst 2018.

De Staat van Theatertekst – (BE) online


De Tekstsmederij

"... Het theater wordt van oudsher de kunst van het hier & nu genoemd. En dan heeft men het vaak over de alertheid van de spelers, in het moment zijn. Of ook bedoelt men het efemere karakter van de voorstelling: als het doek valt, is het voorbij. Voor mij gaat het niet alleen over dat vluchtigekarakter. Voor mij gaat het over het aanwezige. In het theater kan je niet afwezig zijn. Afwezig zijn is een onmogelijkheid, in een fundamentele zin, die raakt aan de essentie van het theater.Als het publiek afwezig blijft, noemen we het geen voorstelling, maar een repetitie. Het aanwezige. Wat ons aanbelangt, hier, nu, met z’n allen.Right here, right now....." - De Staat van de Theatertekst is op vrijdag 7 september 2018 om 14.00 uur voor het eerst in België  uitgesproken door de Vlaamse theatermaker en auteur Stijn Devillé.

Lees hier de Staat van de Theatertekst in België, uitgesproken door Stijn Devillé.

De Staat van de Theatertekst in Nederland wordt op 11 september om 14.00 uur in Internationaal Theater Amsterdam uitgesproken door Nathan Vecht. 

(Foto: Luc Gillet)

Middag van de Theatertekst


De Tekstsmederij

Het Nederlands Theater Festival en De Tekstsmederij organiseren traditiegetrouw tijdens het Theaterfestival de Middag van de Theatertekst, die dit jaar niet alleen in Nederland maar ook in Vlaanderen plaatsvindt. De Nederlandse middag waarop de Staat van de Theatertekst wordt uitgesproken, staat geprogrammeerd op 11 september om 14.00 uur in Internationaal Theater Amsterdam.  Dit jaar wordt de Staat op een bijzondere manier vormgegeven en interactief in twee landen besproken. In Nederland door Nathan Vecht en in België door Stijn Devillé.

De Tekstsmederij laat een nieuwe generatie toneelschrijvers en regisseurs aantreden. In dat kader is het van belang om jaarlijks met professionals uit het werkveld en met het publiek stil te staan bij de toekomst van de theatertekst. Dit jaar doet Vlaanderen voor het eerst mee en wordt in Antwerpen ook de Staat van de Theatertekst uitgesproken. De Vlaamse tekst ligt in handen van Stijn Devillé, de winnaar van de Podiumtekstprijs 2017. Devillé is theatermaker en directeur van theaterhuis Het Nieuwstedelijk. Zijn toneelstukken worden vertaald in het Frans en het Duits. La Dissection d’un Homme Armé en Lev werden voor de VRT tot hoorspel bewerkt (Klara). Voor ‘Hitler is dood’ ontving Devillé de Taalunie Toneelschrijfprijs 2009 en ‘Hebzucht’ werd genomineerd voor een Sabam Award.

Op vrijdag 7 september in Antwerpen is de Nederlandse delegatie aanwezig bij de Middag van de Theatertekst. Met behulp van een moderator wordt de Staat ter plekke besproken. Wat vinden we belangrijk als het gaat om de ontwikkeling van theaterteksten? Welke verhalen moeten worden verteld? Ook laat De Tekstsmederij beleidsmakers aan het woord om te reflecteren op de teksten.

Klik hier voor meer informatie over de Middag van de Theatertekst in Antwerpen.
Klik hier voor meer informatie over de Middag van de Theatertekst in Amsterdam.