Jibbe Willems start de Tekstsmederij estafette!


De Tekstsmederij

Kunnen we in tijden van crisis creatief verbonden blijven? Is het mogelijk om met meerdere mensen aan één theatertekst te schrijven? Wij gaan het gewoon proberen! Maar liefst zeven interessante taalkunstenaars gaan de uitdaging aan en creëren met elkaar een nieuwe tekst. Een unieke estafette die ons de komende maanden bezighoudt en dit najaar haar climax zal bereiken. 

De schrijvers wordt gevraagd alle eventuele schrijfwetten los te laten en vaste patronen te doorbreken om in totale vrijheid te kunnen reageren op elkaars werk. Welk resultaat dat uiteindelijk oplevert? Geen idee! Of het dé theatertekst van 2020 wordt? Zou kunnen! Het gaat uiteindelijk om het proces. 

Hoe gaat het in zijn werk?
Het overkoepelende thema van dit project is 'thuiskomen' en iedere schrijver heeft drie weken de tijd om zijn of haar bijdrage op papier te zetten.  Jibbe Willems heeft de eerste scènes inmiddels geschreven en Mohamed Aadroun heeft het stokje overgenomen. Achtereenvolgens zijn Rosita Dameri, Maarten van Hinte, Nedra Arsenovi-Kenzari, Esther Duysker daarna aan de beurt. Lot Vekemans sluit het stuk uiteindelijk af. Houd onze kanalen in de gaten voor alle updates en volg zo de ontwikkelingen in het nieuwe verhaal!

Jibbe Willems
Theaterschrijver Jibbe Willems had de eer om de estafette te openen. De allereerste zinnen, de eerste personages, de eerste richtingen komen uit zijn koker. We spraken hem na afloop van zijn schrijven.

Allereerst Jibbe, wie ben jij als theaterschrijver?
Ik ben in 2003 afgestudeerd aan de toneelacademie in Maastricht. Ik heb daarna een tijdje geprobeerd om als acteur te werken, maar werd daar vrij ongelukkig van. Door die werkervaring weet ik wel hoe het is om op een podium te staan en om teksten uit te spreken. Ik ben het toneelschrijfvak vanuit die praktische hoek aangevlogen en heb er op een gegeven moment bewust voor gekozen om me meer op het schrijven te gaan richten. Ik ben gaan werken bij de ABN Amro om mijn geld te verdienen en tijdens de nachtdiensten schreef ik mijn eerste theaterstuk.

De tekst heb ik daarna aan allerlei mensen binnen mijn netwerk gestuurd. Daniëlle Wagenaar, die destijds bij het syndicaat werkte, nodigde me uit om mee te doen aan een workshop. Daar is ApoCalypso uit voortgekomen en vanaf toen is het balletje gaan rollen. Nu werk ik met heel veel verschillende regisseurs en gezelschappen en schrijf ik zowel voor kinderen als voor volwassenen, van muziektheater tot bewerkingen en vertalingen. In allerlei soorten stijlen en genres.

En hoe ziet jouw schrijfproces bij een nieuwe tekst er dan uit? Ben je iemand die eerst research doet of begin je direct met schrijven?
Voordat ik een opdracht aan neem, ga ik met de regisseur om tafel om erachter te komen wat de opdracht precies inhoudt en wat voor soort stuk het moet worden. Als ik daarop direct ideeën krijg, neem ik de klus aan. Als ik zelf niet geïnspireerd raak, kan ik het beter niet doen. Ik moet een aantal ingangen hebben waarna ik voor mezelf twee opdrachten uitzet die bestaan uit vormonderzoek en inhoudelijk onderzoek. Bij de meeste stukken probeer ik van beide aspecten iets te onderzoeken. Ik doe meestal niet te veel research omdat je daar zo in verloren kunt raken, het is eigenlijk een uitstelmechanisme. Het is wel onderdeel van mijn werk, maar alleen ondersteunend. Theater gaat over verbeelden en niet zo zeer over feiten. Het gaat voor mij niet direct om iets educatiefs, maar om iets wat erboven hangt. Een tekst moet je op emotioneel niveau kunnen grijpen.

Nu hebben we je gevraagd voor een experiment en schrijf je een estafettetekst met zes andere theaterschrijvers. Wat vind je daarvan?
Ik vind het heel raar. Ik zou het zelf niet bedacht hebben, maar daardoor ook heel leuk om de uitdaging gewoon aan te gaan. Het lijkt een onmogelijke opdracht om met zeven schrijvers één stuk te maken, maar omdat iedereen zijn of haar autonomie kan behouden zou het moeten kunnen.  Ik kijk ernaar uit om de andere schrijvers te leren kennen en hoop aan het slot op een gezamenlijk presentatiemoment.

Bij de estafette tekst is er (nog) geen sprake van een regisseur of dramaturg die de opdracht formuleert. Hoe ben je gestart?
Ook bij deze opdracht heb ik eerst overwogen wat ik zou kunnen schrijven, dit keer zonder vooropgezet plan. Omdat ik de eerste schrijver ben, gaf dat een stukje extra vrijheid. Het ergste wat je dan kunt doen is achter een computer gaan zitten en denken: dit moet een goed stuk worden. Dan wordt het niks. Ik wilde wel een zekere substantie kunnen aanbieden aan de andere schrijvers, maar mezelf ook niet gek maken door er vooraf al een kwaliteitseis aan te hangen. In eerste instantie schreef ik een simpel tekstje over twee millennials die op zoek zijn naar een koophuis, maar ik besloot al snel dat het wat akeliger moest worden. Ik maakte een van de personages zwanger en zette er meteen een contrasterende scène tegenover om het geheel een beetje uit het realisme te trekken. Zo ontstond een dialoog tussen een soldaat en zijn coach, in een loopgraaf in een vinexwijk, over een mislukte relatie. Tot slot voegde ik er een monoloog van de ongeboren baby aan toe, die uiteindelijk toch god is, en nu hoop ik dat de schrijvers na mij de vrijheid voelen hiermee verder te gaan. Ik kreeg er in ieder geval steeds meer plezier in!

Gaat dit verhaal in jouw hoofd nu ook verder?
Ja, ik heb wel de fantasie om hier nog een keer op door te schrijven. Het is een vreemd soort mozaïekvertelling geworden die ik in vorm wel verder zou willen uitbouwen. Het biedt mij de kans op zoek te gaan naar nieuwe vertelstructuren.

Wat hoop je dat de andere schrijvers gaan doen?
Ik hoop dat ze de vrijheid voelen helemaal een eigen richting te kiezen. Ik hoop dat de mogelijkheden van een mozaïekvertelling daarin genoeg mogelijkheden biedt.

Heb je nog tips voor Mohamed Aadroun die na jou komt?
Nee hoor, het is aan hem!


LEES HIER DEEL 1
Deel 1_De Thuiskomst (werktitel)_Jibbe Willems

Fotografie portret Jibbe Willems:  Sjoerd Kulsdom