Berichten geschreven door Auteur: De Tekstsmederij

Jibbe Willems start de Tekstsmederij estafette!


De Tekstsmederij

Kunnen we in tijden van crisis creatief verbonden blijven? Is het mogelijk om met meerdere mensen aan één theatertekst te schrijven? Wij gaan het gewoon proberen! Maar liefst zeven interessante taalkunstenaars gaan de uitdaging aan en creëren met elkaar een nieuwe tekst. Een unieke estafette die ons de komende maanden bezighoudt en dit najaar haar climax zal bereiken. 

De schrijvers wordt gevraagd alle eventuele schrijfwetten los te laten en vaste patronen te doorbreken om in totale vrijheid te kunnen reageren op elkaars werk. Welk resultaat dat uiteindelijk oplevert? Geen idee! Of het dé theatertekst van 2020 wordt? Zou kunnen! Het gaat uiteindelijk om het proces. 

Hoe gaat het in zijn werk?
Het overkoepelende thema van dit project is 'thuiskomen' en iedere schrijver heeft drie weken de tijd om zijn of haar bijdrage op papier te zetten.  Jibbe Willems heeft de eerste scènes inmiddels geschreven en Mohamed Aadroun heeft het stokje overgenomen. Achtereenvolgens zijn Rosita Dameri, Maarten van Hinte, Nedra Arsenovi-Kenzari, Esther Duysker daarna aan de beurt. Lot Vekemans sluit het stuk uiteindelijk af. Houd onze kanalen in de gaten voor alle updates en volg zo de ontwikkelingen in het nieuwe verhaal!

Jibbe Willems
Theaterschrijver Jibbe Willems had de eer om de estafette te openen. De allereerste zinnen, de eerste personages, de eerste richtingen komen uit zijn koker. We spraken hem na afloop van zijn schrijven.

Allereerst Jibbe, wie ben jij als theaterschrijver?
Ik ben in 2003 afgestudeerd aan de toneelacademie in Maastricht. Ik heb daarna een tijdje geprobeerd om als acteur te werken, maar werd daar vrij ongelukkig van. Door die werkervaring weet ik wel hoe het is om op een podium te staan en om teksten uit te spreken. Ik ben het toneelschrijfvak vanuit die praktische hoek aangevlogen en heb er op een gegeven moment bewust voor gekozen om me meer op het schrijven te gaan richten. Ik ben gaan werken bij de ABN Amro om mijn geld te verdienen en tijdens de nachtdiensten schreef ik mijn eerste theaterstuk.

De tekst heb ik daarna aan allerlei mensen binnen mijn netwerk gestuurd. Daniëlle Wagenaar, die destijds bij het syndicaat werkte, nodigde me uit om mee te doen aan een workshop. Daar is ApoCalypso uit voortgekomen en vanaf toen is het balletje gaan rollen. Nu werk ik met heel veel verschillende regisseurs en gezelschappen en schrijf ik zowel voor kinderen als voor volwassenen, van muziektheater tot bewerkingen en vertalingen. In allerlei soorten stijlen en genres.

En hoe ziet jouw schrijfproces bij een nieuwe tekst er dan uit? Ben je iemand die eerst research doet of begin je direct met schrijven?
Voordat ik een opdracht aan neem, ga ik met de regisseur om tafel om erachter te komen wat de opdracht precies inhoudt en wat voor soort stuk het moet worden. Als ik daarop direct ideeën krijg, neem ik de klus aan. Als ik zelf niet geïnspireerd raak, kan ik het beter niet doen. Ik moet een aantal ingangen hebben waarna ik voor mezelf twee opdrachten uitzet die bestaan uit vormonderzoek en inhoudelijk onderzoek. Bij de meeste stukken probeer ik van beide aspecten iets te onderzoeken. Ik doe meestal niet te veel research omdat je daar zo in verloren kunt raken, het is eigenlijk een uitstelmechanisme. Het is wel onderdeel van mijn werk, maar alleen ondersteunend. Theater gaat over verbeelden en niet zo zeer over feiten. Het gaat voor mij niet direct om iets educatiefs, maar om iets wat erboven hangt. Een tekst moet je op emotioneel niveau kunnen grijpen.

Nu hebben we je gevraagd voor een experiment en schrijf je een estafettetekst met zes andere theaterschrijvers. Wat vind je daarvan?
Ik vind het heel raar. Ik zou het zelf niet bedacht hebben, maar daardoor ook heel leuk om de uitdaging gewoon aan te gaan. Het lijkt een onmogelijke opdracht om met zeven schrijvers één stuk te maken, maar omdat iedereen zijn of haar autonomie kan behouden zou het moeten kunnen.  Ik kijk ernaar uit om de andere schrijvers te leren kennen en hoop aan het slot op een gezamenlijk presentatiemoment.

Bij de estafette tekst is er (nog) geen sprake van een regisseur of dramaturg die de opdracht formuleert. Hoe ben je gestart?
Ook bij deze opdracht heb ik eerst overwogen wat ik zou kunnen schrijven, dit keer zonder vooropgezet plan. Omdat ik de eerste schrijver ben, gaf dat een stukje extra vrijheid. Het ergste wat je dan kunt doen is achter een computer gaan zitten en denken: dit moet een goed stuk worden. Dan wordt het niks. Ik wilde wel een zekere substantie kunnen aanbieden aan de andere schrijvers, maar mezelf ook niet gek maken door er vooraf al een kwaliteitseis aan te hangen. In eerste instantie schreef ik een simpel tekstje over twee millennials die op zoek zijn naar een koophuis, maar ik besloot al snel dat het wat akeliger moest worden. Ik maakte een van de personages zwanger en zette er meteen een contrasterende scène tegenover om het geheel een beetje uit het realisme te trekken. Zo ontstond een dialoog tussen een soldaat en zijn coach, in een loopgraaf in een vinexwijk, over een mislukte relatie. Tot slot voegde ik er een monoloog van de ongeboren baby aan toe, die uiteindelijk toch god is, en nu hoop ik dat de schrijvers na mij de vrijheid voelen hiermee verder te gaan. Ik kreeg er in ieder geval steeds meer plezier in!

Gaat dit verhaal in jouw hoofd nu ook verder?
Ja, ik heb wel de fantasie om hier nog een keer op door te schrijven. Het is een vreemd soort mozaïekvertelling geworden die ik in vorm wel verder zou willen uitbouwen. Het biedt mij de kans op zoek te gaan naar nieuwe vertelstructuren.

Wat hoop je dat de andere schrijvers gaan doen?
Ik hoop dat ze de vrijheid voelen helemaal een eigen richting te kiezen. Ik hoop dat de mogelijkheden van een mozaïekvertelling daarin genoeg mogelijkheden biedt.

Heb je nog tips voor Mohamed Aadroun die na jou komt?
Nee hoor, het is aan hem!


LEES HIER DEEL 1
Deel 1_De Thuiskomst (werktitel)_Jibbe Willems

Fotografie portret Jibbe Willems:  Sjoerd Kulsdom

Phonetic Stories, de makers aan het woord!


De Tekstsmederij

Welkom bij Phonetic Stories. Een initiatief van Asko|Schönberg en De Tekstsmederij waarin componisten en dichters/schrijvers een creatief proces met elkaar aangaan. Yahmani Blackman spreekt de veelzijdige makers via zoom over hun projecten en gezamenlijk luisteren ze naar een kort fragment. Vullen muziek en tekst elkaar aan of spreken ze elkaar juist tegen?

Kijk en luister mee!

Phonetic Stories #1, Boris Bezemer en Pieter Delfosse

Phonetic Stories #2 Annelie Koning en Michiel Westbeek

Phonetic Stories #3 Annelie Koning, Gerjan Picksen, Jeroen Callaars

Phonetic Stories #4 Adriana Ivanova, Gerjan Picksen

Phonetic Stories #5 Lise Morrison en Stokely Dichtman

 

 

 




 

Ik ga voor het eerst een ‘well made play’ schrijven


De Tekstsmederij

Stokely is een onzichtbare panter, een denker in vorm van een Dichtman, een spreker met een tintelende tong. Zijn teksten vinden het midden tussen een poëtische actiefilm en een psychedelisch trip. De thema's die aan bod komen in zijn schrijven zijn; identiteit, zwartheid, liefde, menselijkheid, even actueel als persoonlijk. Hij woont in Eindhoven en is lid van de Poetry Circle. Vorig jaar was hij een van de theaterschrijvers voor het programma #Nieuwestukken van het Fonds voor de Podiumkunsten. Verder heeft hij o.a. opgetreden op festival Down the Rabbit Hole, voor TEDx en op de Poëziebus.

Hoe gaat het met jou als maker in deze tijd?
De wereld is aan het veranderen, er gebeurt momenteel zo veel. Qua inspiratie en qua noodzaak is dit een tijd die je aanzet tot schrijven. Ik word erdoor in beweging gebracht, ondanks dat er opdrachten zijn weggevallen en het openbare leven ook enigszins stil staat.
Persoonlijk vind ik die stilte wel prettig; Ik was laatst in mijn eentje in een museumcafé, dat was ergens ook wel ‘chil’.

Wat betekent deelname aan de Tekstsmederij voor jou?
Ik ben opnieuw gaan nadenken over mijn projecten; Ga je in deze tijd door met wat je eerder schreef of niet? Geef je de huidige gebeurtenissen daarin een plek?

Mijn coach Daniëlle Wagenaar kijkt mee met mijn teksten, maar daarnaast focus ik me ook meer op de technische aspecten van het theaterschrijven. Ik schreef hiervoor heel intuïtief, maar wil nu aan de basis werken. Ik zou na dit traject ook zonder een coach tot een stuk moeten kunnen komen. Ik vind het traject in dat opzicht heel tof, maar het is ook even schakelen: Ik ga voor het eerst een ‘well made play’ schrijven!

Is er nu al een les geweest die je meeneemt in je schrijven?
Ja, ik heb geleerd hoe een dramaturg naar een tekst kijkt. Het is een andere manier van benadering die ik eerder niet toepaste.

Je geeft in De Nieuwe Liefde straks een eerste inkijkje in jouw proces, wat kan het publiek daarvan verwachten?
Ik sta aan het begin van mijn onderzoek en ga mijn plannen presenteren. Het is een kijkje in mijn geest; Ik denk heel beeldend. Daarnaast staan er twee vragen centraal: hoe kom je tot een verhaal? En wat doet deze tijd met jou als schrijver?

Met welke antwoorden hoop je dan naar huis te gaan na afloop?
Ik ben benieuwd naar hoe mijn publiek de vrijheidsbeperkingen binnen de coronacrisis ervaart. Het lijkt namelijk alsof de kritische stemmen in deze tijd nog ontbreken. Iedereen die je hoort lijkt te zeggen: ‘Doe wat het beste is, volg de regels, applaudisseer voor de zorg’. Terwijl we ook zo beperkt zijn in wat we nog kunnen. Het valt me op dat ook de radicale denkers zich vrij makkelijk conformeren aan de maatregelen en de anderhalve meter samenleving. Ik zou willen horen waarom er zo weinig kritiek is.

Is die vrijheidsbeperking het belangrijkste thema van het stuk waar jij nu aan werkt?
Ja, eigenlijk wel. Het gaat over een man die een eigen gevangenis heeft gecreëerd waar hij elke keer weer uit ontsnapt. Dat idee lag er al voordat de crisis begon, maar het sluit nu mooi aan bij de actualiteit.

Hoe hoop jij je traject bij de Tekstsmederij straks af te sluiten en wat zijn je ambities voor daarna?
Ik hoop een echt goed toneelstuk te kunnen schrijven dat ook op een podium terecht komt. Daarnaast hoop ik nog veel over het theaterschrijven an sich te leren en ook daarna bezig te blijven met creëren.

Wordt dit een klassiek theaterstuk?
Ik denk nog na over de vorm en over hoe ik de tekst straks op meerdere manieren zou kunnen presenteren. Mijn coach gaf al aan dat het ook iets weg heeft van een script, dus wellicht wordt het straks ook wel een film!  

Meedoen betekent niet ‘zomaar wat schrijven’


De Tekstsmederij

Julia is actrice en studeerde in 2014 af aan de Toneelacademie in Maastricht. Sindsdien speelde ze bij verschillende gezelschappen als het NNT, de Toneelschuur en Toneelgroep Maastricht. Ook is ze te zien in de tv-serie Keizersvrouwen en won ze een Gouden Kalf voor Beste Vrouwelijke Bijrol voor haar rol in Niemand in de stad van Michiel van Erp. Naast spelen heeft ze ook stille ambities om theater te maken en binnen de Tekstsmederij zet ze haar eerste stappen in het schrijven voor toneel.

Hoe gaat het met je als maker gedurende de coronacrisis?
Deze gekke tijd is voor mij eigenlijk ideaal om te schrijven, het is een goede stok achter de deur. Ik ben van oorsprong acteur en had op dit moment allemaal andere dingen in de agenda staan. Dat alles staat nu voor honderd procent stil. Ik kan op dit moment niks anders dan schrijven, dat werkt voor mij als maker heel goed.

Maak je je zorgen over hoe dat gaat als je teksten straks klaar zijn?
Nee niet zo zeer. Ik hoop nog de hele zomer door te kunnen met schrijven zodat ik in het najaar een tekst heb liggen en ook mijn acteerwerk weer op kan pakken. Dat is de planning die ik voor nu in mijn hoofd heb.

Wat betekent deelname aan het Tektsmederij traject voor jou in die zin?
Meedoen aan dit traject betekent niet ‘zomaar wat schrijven’; Ik word mega-goed begeleid door mijn coach Nathan Vecht. Dat is echt vet! Nathan is heel goed in het geven van feedback. Zodra ik wat nieuws geschreven heb, filtert hij er precies uit waar mijn kracht zit, waar ik op door moet en waar ik nog aan verder moet werken. Zo kan het balletje blijven rollen en kan ik door blijven gaan met schrijven. Ik heb het gevoel dat ik mij nu echt aan het ontwikkelen ben en een beetje inzicht krijg in wat theaterschrijven is.

Hoe ziet de coaching er in de praktijk uit?
We zien en spreken elkaar om de zes weken. Tijdens de eerste sessie draaide het vooral om het bepalen van mijn thema, om het concreet maken van het onderwerp. Die weken hoefde ik nog niks te schrijven, maar moest ik nagaan waar mijn hart sneller van gaat kloppen en waar ik het over wil hebben. De keer erna ging het meer over de vorm waarin dat onderwerp vervolgens tot zijn recht zou komen. Vanaf toen ben ik gaan schrijven en kon Nathan daarop reageren zodat alles op scherper gesteld wordt. Nu ben ik dat weer aan het herschrijven.

Zijn er al belangrijke lessen geweest die je mee kunt nemen voor de rest van je schrijvers-leven?
Ja er zijn twee dingen. De eerste is ‘kiezen’. Je kunt het niet over het hele universum en alles daaromheen hebben. De kracht zit ‘m in de focus op één punt te durven leggen. Daar wordt een tekst altijd sterker van.

Het andere wat ik geleerd heb is dat er in je schrijven eigenlijk altijd een mate van extremiteit moet zitten. Dat kan een vorm van ‘extreme simpelheid’ zijn, maar niks is zomaar. Er moet een bepaalde noodzaak zijn, zaken moeten op scherp gezet kunnen worden.

Je deelt straks een eerste stuk van je onderzoek in De Nieuwe Liefde, wat kunnen de mensen die daarbij zijn verwachten?
Zij gaan een inkijkje krijgen in waar ik de afgelopen tijd mee bezig ben geweest. Ze gaan meekrijgen wat mij mateloos fascineert. Ik heb beeldmateriaal van een dokter, een hele interessante man van wie ik ook alle podcasts heb geluisterd. Die beelden geven goed weer wat mijn thema is en wat ik daar zo vet aan vind.
Daarnaast zal er een eerste opzet van mijn tekst gelezen worden. Ze gaan kennismaken met mijn personages en de vorm die ik hanteer. Ik ben heel benieuwd hoe en of dat gaat werken. Ik laat de mensen even meekijken in mijn universum.

Wat hoop je na afloop van jouw publiek mee te krijgen?
Ik ben heel benieuwd in hoeverre het publiek meegaat met de personages en wat ze daarbij voelen. Spreekt het tot de verbeelding of blijft het nog te vaag? Wat zouden ze nog meer van hen willen verlangen? Wordt er misschien te veel gezegd? Daar ben ik heel benieuwd naar. En misschien is het nog te vroeg, de tekst die ik nu heb liggen is pas een derde van het uiteindelijke stuk, maar ik zou ook wel willen weten of mijn publiek de connectie met het thema al ervaart.

Wat zijn je ambities verder voor de toekomst?
Ik merk nu al dat ik nadenk over wat ik hierna zal gaan schrijven. Dat gevoel had ik voordat ik instapte bij het traject helemaal niet zo, maar ik krijg steeds meer ideeën.

Daarnaast wil ik zoeken naar de mogelijkheden om de tekst die ik nu aan het schrijven ben ook daadwerkelijk te maken en ‘op de planken’ te brengen. Of dat binnen de Tekstsmederij zal gebeuren, of daarbuiten, weet ik nog niet. Maar het is een hele ‘corona-proof’ voorstelling met maar twee acteurs; Wat dat betreft is het een ideaal stuk voor deze tijd!

En spreken we dan van een klassiek theaterstuk?
Nee zeker niet, dit stuk kan in principe overal uitgevoerd worden!

‘Zo’n werkmethode bestaat bijna niet meer in ons leven!’


De Tekstsmederij

Smeders Daan Borrel en Loek de Bakker werken samen aan een nieuwe tekst en regie. Een zoektocht naar de grens tussen fictie en realiteit. Over liefde, seks, gender en meer. Van 2 t/m 12 juni sluiten ze zich samen met coach Nhung Dam en acteurs Mirthe Labree en Alex Hendrickx twee weken op in de studio om met elkaar aan het stuk te werken. We spraken voorafgaand aan deze repetitieperiode met beide smeders om te horen hoe ze hiernaartoe hebben gewerkt.

Hoe gaat het met je als maker in deze periode?
Daan: Ik ben op dit moment nog bezig met de afronding van een aantal projecten die al voor de coronacrisis gestart waren. Ik heb in dat opzicht nog weinig met de corona-gevolgen te maken gehad en hoefde tot nog toe weinig nieuwe opdrachten te zoeken. Wel krijg ik de kriebels als ik hoor dat tijdschriften en kranten aan het snijden zijn in hun personeelsbestand en er daardoor veel meer freelancers zijn. Het kost veel energie dat we deze weken de controle niet meer in handen hebben, maar het heeft anderzijds ook wel wat om met de week te leven en niet te ver vooruit te kunnen kijken.
Loek: Ik heb het gevoel dat ik de afgelopen periode door vier verschillende fases ben gegaan. Van de ene op de andere dag viel het project waaraan ik bezig was uit. Het was raar en ook wel treurig, maar je snapt waar je het voor doet en dat het noodzakelijk is.
De uitzichtloosheid en onzekerheid van de situatie zorgde ervoor dat ik me wel even lamgeslagen voelde. Maar er kwam ook een creatieve fase waarin ik voorstellingsideeën heb uitgewerkt, dat soort dingen. Nu ben ik voor mijn gevoel weer vol aan de slag binnen het veranderde systeem. Ik werk hard aan een fictie podcast en aan het project bij de Tekstsmederij. Het is heel fijn om daar nu de aandacht voor te kunnen hebben en steun te ervaren vanuit verschillende hoeken. Het geeft een nieuw soort focus.

Zie je in de crisis in dat opzicht ook kansen?
Loek: Dat klinkt voor mij als ‘de tering naar de nering zetten’, maar ik vind het wel fijn om die extra tijd goed te kunnen benutten.
Daan: Ik word ook wel onrustig van mensen die zeggen dat ze nu tijd over hebben, omdat er tegelijkertijd ook zoveel aan de hand is. Door het vele thuis zitten en alleen zijn heb ik wel extra ervaren hoeveel ik aan het rennen was hiervoor. Deze vernieuwde fase, nu de dingen weer een beetje beginnen op te starten, zorgt er ook voor dat ik opnieuw dat gevoel ervaar van haast, maar dan vanuit huis…
Loek: Ik heb heel veel gelezen tijdens de eerste weken van de quarantaine. Dat was lekker, maar ik merk ook dat ik behoefte heb aan nieuwe vormen van inspiratie. Ik heb zin om weer naar een museum, theatervoorstelling of film in de bioscoop te kunnen gaan; op zoek naar andere manieren om me in de kunst onder te kunnen dompelen.
Daan: En om straks weer samen met andere mensen te kunnen sparren over nieuwe ideeën is ook een fijn vooruitzicht.

Wat betekent deelname aan de Tekstsmederij voor jullie?
Loek: Als ik het betrek op deze tijd, is het heel leuk om weer samen iets te mogen maken. Met elkaar ideeën te ontwikkelen en daar vorm aan te kunnen geven. We zijn de laatste tijd zo op onszelf toegewezen geweest.
Daan: Ik vind het heel bijzonder om dit traject met Loek te doen. Het was voor mij een manier om een keer samen te werken en om een keer voor theater te schrijven. Het is eigenlijk nog zo veel meer geworden dan ik vooraf bedacht had. Loek besteedt zoveel aandacht aan mijn teksten! Ook al zouden we hier uiteindelijk niks meer mee doen, dan hebben we al veel van elkaar geleerd. En dat zal de komende weken alleen nog maar meer worden. Het is een fijne uitdaging iets anders te doen zonder dat het grote vormen hoeft aan te nemen, er hoeft straks niet een compleet toneelstuk te staan.
Loek: Er is ruimte voor het experiment, er is geen enkele druk. Ik vroeg Daan voor de samenwerking omdat ik haar als persoon en als schrijver heel inspirerend vond. Dat is goed uitgepakt, die gesprekken zijn inderdaad heel waardevol. En dankzij de vrijheid die er is, kunnen we werken met dat wat er nu ligt.
Daan: Het is voor ons allebei een oefening an sich. Zo’n werkmethode bestaat bijna niet meer in ons leven, we zijn altijd zo bezig met het eindresultaat in plaats van met het maakproces.
Loek: Én we zijn allebei ontzettend perfectionistisch... Het stuk dat Daan nu schreef lijkt al zo af. De komende twee weken zullen we ervaren wat het op de vloer doet.

Jullie stuk gaat over intimiteit, gender, lichamelijkheid, seksualiteit. Wat kunnen de mensen verwachten?Daan: Het gaat heel erg over de grens tussen realiteit en fictie: ‘Zijn de rollen die je dagelijks speelt niet ook gewoon fictief? Als je een andere rol wilt aannemen, moet je het verhaal er omheen dan ook veranderen of kun je alleen je eigen rol aanpassen?’ Qua vorm liggen er nu monologen en dialogen waarmee we dat kunnen gaan onderzoeken.
Loek: De eerste aanleiding was de roman van Daan ‘Soms is liefde dit’. Dat boek had al hele verschillende vormen in zich; een brief, een essay, een blik naar buiten, het is heel intiem en persoonlijk geschreven. De tekst die er nu ligt bestaat uit discussies, persoonlijke monologen, poëtische scenes... Ik wil die veelvormigheid ook op de vloer opzoeken, daarmee spelen, werken met de beelden die geschetst worden. Het gaat bijvoorbeeld even over Romeo en Julia. Ik wil wel eens zien hoe de acteur in zijn dromen Romeo denkt te spelen, hoe geef je dat vorm? Welke middelen heb je daarvoor nodig? Misschien wordt het wel een dans. Het is een grote zoektocht naar manieren om deze tekst op de vloer te brengen.

Van 2 t/m 12 juni gaan jullie de studio in met twee acteurs, wat hoop je voor jezelf te bereiken?
Daan: Ik kijk er heel erg naar uit en ben nieuwsgierig naar wat er gaat gebeuren zonder dat we ons opgejaagd voelen door acteurs en publiek. Daarbij heb ik heel veel zin om volgende week elke dag ergens heen te mogen.
Loek: Ik ben blij als we met de teksten die er nu liggen de gedachtes en de gevoelens die wij daarbij hebben gehad in al onze gesprekken kunnen communiceren, met de acteurs en met een publiek. En ik wil de lol van een repetitieproces weer ervaren. Ik wil echt met elkaar zoeken naar wat er allemaal mogelijk is.
Daan: Ik hoop ook te ervaren hoe het is om een theatertekst te schrijven. Ik denk dat het me kan helpen in mijn andere schrijven.

Met welk gevoel hoop je dat het publiek na afloop naar huis gaat?
Daan: Geïnspireerd.
Loek: Ik hoop ook dat ons werk ze aan het denken zet. Ons proces ging heel erg over met elkaar over een bepaald thema praten, maar we hebben tegelijkertijd ook gereflecteerd op hoe dat in ons eigen leven een plek heeft. Het is daardoor heel persoonlijk geworden. Ik ben me nog meer bewust van mijn eigen ervaringen op dit gebied en ik hoop dat bij een publiek ook los te maken.

Wat zijn je ambities voor de toekomst als maker?
Daan: In welke vorm dat het schrijven dan ook is, hoop ik met minder woorden te kunnen.
Loek: Ik ga als regisseur een stap maken bij de Toneelschuur in Haarlem. Daar kijk ik heel erg naar uit. Verder, kijkend naar de langere lijn, wil ik me nog veel verder verdiepen, ook in muziek en film. Uiteindelijk wil ik voorstellingen maken waarin verschillende disciplines samenkomen.

Ben jij benieuwd naar de eerste resultaten van twee weken werken in de studio? Op vrijdag 12 juni om 16:00 uur en om 20:00 uur is er een groepje publiek welkom. Meld je snel aan om jezelf te verzekeren van een stoel!

De Tekstsmederij in Groningen!


De Tekstsmederij

Waar we onze oorsprong kennen in Amsterdam, waren er al eerder samenwerkingen met de taalkunst-scene in Groningen. Begin dit jaar trokken we als organisatie voor langere tijd naar het noorden om daar met vier schrijftalenten een smeders-traject op te starten dat nu haar climax bereikt.  In samenwerking met Noordwoord en Grand Theatre Groningen volgden de makers de afgelopen periode lessen en workshops van diverse vakdocenten (de laatste weken vond alles uiteraard in de digitale omgeving van Zoom plaats) en werden zij gecoacht binnen hun maakproces.

Nu zijn de schrijvers klaar om te laten horen waar ze al die tijd aan gewerkt hebben.  En wat zijn we blij dat dat op gepaste afstand en volgens geldende protocollen (semi)- live kan worden uitgevoerd in het theater!

Op zondag 7 juni zullen de schrijvers in samenwerking met acteurs en regisseur Tatiana Pratley voor het eerst hun werk op de vloer presenteren. Middels een regiesessie worden de scènes onder toeziend oog van het publiek gelezen.  Wees getuige van het werk van de nieuwe generatie!

Om de richtlijnen van het RIVM te kunnen volgen en voor zowel de medewerkers als het publiek een veilige omgeving te creëren, is het programma opgedeeld in twee blokken en is er maar beperkte ticketverkoop. Na afloop van beide sessies vindt er een gesprek plaats met het aanwezige publiek over de inhoud van de werken. Geen kaartje kunnen bemachtigen? Geen paniek! Het geheel wordt opgenomen en later, met toevoeging van persoonlijke interviews met de makers, uitgezonden als videoverslag.

BLOK 1: van 12.00 tot 13.30 uur met Renate en Richard

BLOK 2: van 16.00 tot 17.30 uur met Esmé en Sonja


Regie: Tatiana Pratley

Acteurs: Joost Bolt (NNT), Eva Meijering (Tryater), Lotte Dunselman (NNT) en Michael Bloos.

Moderator: Lara Harbers

Klik hier voor de link naar de kaartverkoop!

Online workshop voor jongeren!


De Tekstsmederij

Joepie, De Tekstsmederij gaat online met een eerste workshop speciaal voor jongeren van 14 t/m 20 jaar!
 
Samen met professioneel theaterschrijver Maaike Bergstra ga je aan de slag met het schrijven en voorbereiden van een dialoog en leer je meer over het vak; 'Wat is een scène? Wat betekent 'conflict' eigenlijk? Hoe schrijf je taal die geschikt is om theater mee te maken?'
 
Meld je nu aan via de link en wij sturen je vervolgens de inlogcode van Zoom toe zodat je lekker vanuit je eigen kamer, vanachter je eigen bureau aan kunt schuiven bij de les. En hoe leuk is het om zo ook andere jongeren te ontmoeten die net als jij de ambitie hebben een theatertekst te schrijven! Wij kijken ernaar uit de schrijvers van de toekomst te ontmoeten.
 
Deelnemen kost slechts 10 euro, maar let op: VOL=VOL, meld je dus snel aan!

Er gaat iets boven Amsterdam!


De Tekstsmederij

Niet alleen vanuit Amsterdam stimuleren we de taalkunst, we zoeken het dit jaar ook hogerop. Sinds een aantal weken is er in samenwerking met Noordwoord een groep van vier taalkunstenaars aangesteld als onze "Groningse Smeders". Zij zijn momenteel aan het schrijven aan een eigen stuk en krijgen gedurende hun traject coaching en workshops aangeboden. Wanneer en hoe de teksten uiteindelijk gepresenteerd worden maken we later bekend. Bij dezen stellen we ze wel graag alvast even aan je voor. Van links naar rechts!


Sonja Schulte 
Is kunsthistoricus, schrijft essays en reisverhalen. Ook tekent ze en maakt ze audio.
 
Waar ben je over aan het schrijven:
Ik schrijf een surrealistische sitcom over een (mijn) familie die zich ineens in de apocalyps bevindt, maar dat niet doorheeft, behalve een heel gefrustreerd lid van het gezin. Ik probeer een heel toneelstuk of serie te bedenken, waaruit ik dan een paar scenes zal laten zien, waaronder een sleutelscene.
 
Waar vind je inspiratie:
Derry Girls, een Noord-Ierse sitcom over de troubles in de jaren negentig is voor mij (gek genoeg) heel herkenbaar, met een moeder die in armoede opgroeide en een vader uit een katholieke familie. Deze sitcom is grappig, grof en ook lief en respectvol en zoiets wil ik ook maken over mijn eigen (disfunctionele) familie. Verdere inspiratie komt uit Britse humor met sarcasme en frustratie, zoals Blackadder en Fawlty Towers. En ook heb ik geput uit mijn eigen klassieke opleiding: de namen van de personages (en hun bijpassend karakter) zijn gebaseerd op personages uit de Grieks-R
omeinse mythologie. Daar komt bij dat ik 'Het grote gebeuren' van Belcampo, een magisch realistisch verhaal over de apocalyps die in Rijssen plaatsvindt heel tof vind en me graag in die traditie begeef.
 
Hoe ervaar je dit traject:
Ik ben gewend heel gestructureerd te schrijven en te herschrijven, met veel harde en duidelijke kritiek en strakke deadlines. Dit traject lijkt daarvan het tegenovergestelde: ik word ondergedompeld in bemoedigende chaos. Geweldig is de inspiratie en echte creativiteit die daaraan gepaard gaat - er is veel losheid, alles is mogelijk, niets is te gek en het is totaal nieuw. Ook moet ik voor het eerst echt nadenken vanuit meerdere perspectieven, omdat ik geen fictie schrijf ben ik dat niet gewend. Dat is leuk om te ontdekken.

Richard Nobbe
  
Is dichter, columnist en dropoutfilosoof. Hij stond al meerdere malen op festivals zoals Dichters in de Prinsentuin en Festival Hongerige Wolf, schopte het per abuis tot de finale van het NK Poetry slam in 2019 en is al een ruime twee jaar de vaste satiricus bij RTV Noord. Zijn werk kenmerkt zich door de eeuwige strijd met zijn eigen pretenties en het doorploegen van zijn eigen onzekerheden in de context van het falen van de postmoderne maatschappij, ofzo. Verder is hij wel aardig.
 
Waar ben je over aan het schrijven?
De fragiliteit van het mannelijke ego binnen de context van een studentencorps. Ik wil de kwetsbaarheid van de man centraal stellen in een context waarin dit extern niet wordt getoond. Ik onderzoek het contrast tussen de naar buiten kerende machismo en de interne, intieme broederlijke band die in de meeste studentenverenigingen bestaat. Waarom bestaat die kwetsbaarheid niet extern? Wat valt er te verliezen?
 
Waar vind je inspiratie?
In de absurde flarden van onze wereld: In de rare gesprekken over airfryers, de donkere hoekjes van het internet waarin ze spreken over dingen die je langzaam volgen, de bizarre tijd waarin we nu leven en bluegrasscovers van hiphopnummers.
 
Hoe ervaar je dit traject?
Fijn! Als dichter houd ik me normaliter niet bezig met dingen zoals plot, spanningsboog en personages, maar dit traject dwingt mij wel in die hoek om ook in narratief te denken, iets wat ik zelf ontzettend fijn vindt omdat het uitdaagt. Daarnaast is het immens fascinerend om in dialogen te werk te gaan, het dwingt mij echt om vanuit een hele andere hoek naar de taal te kijken, wat ik enorm leerzaam 
vind.

 

Esmé van den Boom 
Schrijft proza, gedichten en liedjes. Ze trad met tekst en muziek onder andere op tijdens de Frankfurter Buchmesse en op podia en festivals als Read my world, Noorderzon, Onbederf'lijk Vers en Dichters in de Prinsentuin. Ze stond in de finale van Write Now! 2017 en mocht mee op zomerkamp met Das Mag. In 2016-2017 was ze Huisdichter van de Rijksuniversiteit Groningen en in december 2019 debuteerde ze met de bundel Eigen kamers, waarvoor ze tientallen Groningse vrouwen interviewde over hun wensen, angsten en dromen voor de toekomst. Voor het schrijven van Eigen kamers ontving Esmé het Hendrik de Vriesstipendium van de Gemeente Groningen. 

Waar ben je over aan het schrijven?
Ik schrijf over de fascinatie van een leerlinge voor haar lerares op de middelbare school. De leerlinge ziet van alles in de lerares: een voorbeeld, een moeder, iemand om lief te hebben. De lerares ziet vooral een gemotiveerde leerlinge. 

Waar vind je inspiratie?
Ik lees veel over fascinatie van vrouwen voor vrouwen, romans als The Rehearsal van Eleanor Catton. Laatst heb ik van een kennis een lijstje aanraders gekregen. Ook ben ik door dit traject beter op gaan letten hoe dialogen in elkaar zitten. Als dichter werk ik daar niet zo vaak mee, maar inmiddels zit ik haast met de pen in de aanslag bij series of toevallige gesprekken op straat.

Hoe ervaar je dit traject?
Ik vind het fijn om via dit traject bezig te zijn met het grondig uitdiepen van personages. Voor het schrijven van toneel moet ik mezelf een hele nieuwe manier van denken aanleren, meer gestructureerd in plaats van spontaan, omdat je je personages door en door kent en dus ook rationeler kan beredeneren hoe ze zouden moeten handelen. 

Renate Dokter
 
Combineert haar liefde voor schrijven en theater in het schrijven voor toneel. Ze studeerde Journalistiek aan Hogeschool Windesheim en besloot na haar afstuderen dat het jagen op nieuws toch niets voor haar was. Ze rondde onlangs de opleiding Regisseur Amateurtheater af bij het kunstencentrum Vrijdag in Groningen en besloot zich daarna te richten op het toneelschrijven. Ze schreef in opdracht van de St. Pandeon voor het project ‘Veur Aaltied’ het stuk Preken & Pamfletten. In opdracht van Loods13 (een theaterschool/productiehuis in Emmen, Dr.) schreef ze De Jonkers aan de bal, een komische huiskamervoorstelling die in het kader van de Voetbalopera Veendammer Wind in tien huiskamers speelde. Ze volgt lessen aan de Schrijversvakschool in Groningen en werkt op dit moment aan een voorstelling over haar onlangs overleden vader, aan een kerstvoorstelling in opdracht van Loods13 en aan een voorstelling over Lutje IJje, de man die begin vorige eeuw op het Groninger platteland vier agenten doodschoot.

Hoe verwerk je jouw inspiratie?
Ik hou van het vertellen van verhalen waarmee het publiek zich kan identificeren. Ik denk dat mijn stijl als sober en direct kan worden omschreven, waarbij de personages elkaar verbaal niet sparen. Het traject bij de Tekstsmederij helpt mij structuur aan te brengen in mijn verhaal. Ik heb geleerd mijn personages eerst vragen te stellen, zodat ik motivatie en doelen helder heb voor ik begin met schrijven.

Hoe ervaar je dit traject?

Ik ervaar dit traject als een cadeau, het is heerlijk om begeleid te worden.

Vermelding fotograaf (foto Esmé): Henk Veenstra (Henx)

Tekstsmederij De Podcast!


De Tekstsmederij

Het zijn hele verwarrende en onzekere tijden. We zien onze collega's worstelen met de maatregelen die er genomen zijn en ook wijzelf vinden het maar wat ingewikkeld om via Zoom en sociale media de smederij te moeten runnen. Er stonden mooie hoogtepunten in de agenda's die we onverhoopt hebben moeten annuleren. Te beginnen met de grootse eindpresentatie van Phonetic Stories. Het traject dat we samen met Asko | Schönberg opzetten voor schrijvers en componisten. Alle tien de makers zouden op 29 maart op het podium van Paradiso Noord de samenklanken van taal en muziek laten horen. Maandenlang werkten ze met elkaar naar deze climax toe. We trokken als teams gezamenlijk op, maar moesten helaas ook tot het gedwongen besluit komen de avond af te gelasten. En zo zijn er meer teleurstellingen en vragen; wanneer zullen onze (nieuwe) smeders met hun teksten de vloer op kunnen? Hoe moet het met de workshops in de Tolhuistuin? Schreef Darryl Veldman zijn theatertekst voor 24H ZuidOost nu voor niks?

We zijn met elkaar in overleg hoe we jullie op nieuwe manieren kunnen voorzien van taalkunst. En soms zit het geluk heel dicht bij het ongeluk. De afgelopen maanden waren we namelijk al bezig met de voorbereidingen van Tekstsmederij De Podcast en hoe fantastisch is het om te kunnen melden dat de eerste aflevering vanaf vandaag online staat! Niets fijner dan vanuit je luie stoel, vanaf je driezits, op je balkon, of stiekem in de auto te luisteren naar taalkunst 2.0. In deze aflevering gaat onze vaste presentatrice Yahmani Blackman in gesprek met twee makers van Phonetic Stories. Schrijver Michiel Westbeek en componist Boris Bezemer vertellen je alles over hun deelname en de werkprocessen en laten alvast een voorproefje van het materiaal horen.



Met grote dank aan AnuriMusic die verantwoordelijk is voor de edits en de custommade tune en aan Asko | Schönberg zonder wie dit traject er überhaupt niet zou zijn geweest! Ook willen we via deze weg even de groetjes doen aan alle makers die inmiddels thuis zitten: Jeroen Callaars, Pieter Delfosse, Stokely Dichtman, Adriana Ivanova, Michiel Westbeek, Boris Bezemer, Guusje Ingen Housz, Annelie Koning, Lise Morrison, Gerjan Piksen en coaches Yannis Kyriakides enMaarten van Hinte!

We hopen jullie allen snel weer te kunnen zien. Tot die tijd kun jij je verheugen en luisteren naar Tekstsmederij De Podcast, het kanaal is te vinden op Spotify!

Hoe we middels taalkunst elkaar toch kunnen bereiken


De Tekstsmederij

We staan even on hold, de culturele sector krijgt harde klappen als gevolg van de coronamaatregelen, maar wordt tegelijkertijd ook creatief uitgedaagd om zo goed mogelijk met de situatie om te gaan. Schrijvers hebben stiekem misschien ineens wel veel meer tijd om achter hun schrijfmachines te duiken, en ook componisten zullen in de stilte die er heerst op zoek gaan naar klank. Wij bij de Tekstsmederij bemerken de gevolgen. Afgelopen donderdag moesten we de uitvoering van Phonetic Stories op 29 maart in Paradiso Noord al cancelen en ook de 24H Amsterdam Zuid-Oost, waar taalkunstenaar Darryl Veldman een theatertekst zou presenteren gaat niet door. Onze smeders zitten in quarantaine en het team staat digitaal met hen en met elkaar in contact. Zo wachten we de situatie af en staan we ondertussen open voor nieuwe woorden, theaterteksten, poëzie en spoken word.

De Theaterkrant laat de komende weken dagelijks een theatermaker aan het woord die in première had moeten gaan. We delen hieronder graag de woorden van librettist Frank Siera om ook hem een hart onder de riem te steken. Voor onze Phonetic Stories kandidaten geldt: we hopen snel met een nieuwe datum te kunnen komen om ook hun unieke werken te kunnen laten horen en zien. Let een beetje op elkaar en zoek ons digitaal op middels de taalkunst!

Bron: De Theaterkrant

‘Op welke manier dan ook, hebben we kunst nodig om niet aan de waarheid ten onder te gaan.’

‘I’m not letting some international argument ruin this masterpiece called life’, is een cruciale zin in de opera RITRATTO. De Italiaanse markiezin Luisa Casati viert een exorbitant feest met kunstenaars. Dan komt kunstenares Romaine Brooks op het feest met de aankondiging dat de wereld in rep en roer is: oorlog is uitgebroken, het feest moet stoppen. Luisa Casati wil deze realiteit niet onder ogen komen en probeert koste wat kost het feest door te laten gaan.

Ik voel me al sinds donderdag Luisa Casati. Een dag voor de première kondigt Rutte de maatregelen aan en is RITRATTO opeens heel actueel. De opera is bijna één op één van toepassing op de realiteit. ‘Tell the musicians to play louder’, probeert Casati, maar Brooks reageert: ‘The world is on fire, this masquerade has to stop.’ Sinds donderdag begrijp ik het hoofdpersonage dat ik zelf schreef (gebaseerd op de echte Casati) beter dan ooit. Sterker nog, ik schrik van mijn eigen gedachtes (‘maar kunnen we niet toch -, wat als we -, laten we proberen om –’) en hoe die ook door Casati’s hoofd moeten hebben gespeeld.

Drie jaar lang heb ik samen met o.a. componist Willem Jeths, regisseur Marcel Sijm en dramaturg Klaus Bertisch aan RITRATTO gewerkt. De opera zou in principe alleen deze week tijdens het Opera Forward Festival in ITA spelen en niet op tournee gaan. Met andere woorden: er is vooralsnog geen mogelijkheid om de première op een later moment in te lassen. Deze opera, met cast, crew en Amsterdam Sinfonietta als orkest in totaal bijna 90 mensen, is niet zomaar te verplaatsen of opnieuw uit de grond te stampen. Tegelijkertijd hoop ik van harte dat de generale donderdagavond voor een apocalyptisch lege zaal in ITA niet de allerlaatste uitvoering ooit zal blijven.

Mijn libretto draait inhoudelijk om een citaat van Nietzsche, ‘We have art in order not to perish from the truth’, dat Casati in de opera als lijfspreuk ziet. Casati moet er in RITRATTO achterkomen wat het verschil is tussen ‘fantasia e verità’, maar omdat fictie en realiteit opeens zo overlappen zou ik dit citaat in deze rare tijden toch weer nieuw leven willen inblazen. Op welke manier dan ook, hebben we kunst nodig om niet aan de waarheid ten onder te gaan. Daarom zijn initiatieven als deze op Theaterkrant of de balkonconcerten in Italië zo goed. Verity Wingate, de sopraan die de hoofdrol van Luisa Casati zingt in RITRATTO, zong tijdens de generale op eigen initiatief ‘I’m not letting some international virus ruin this masterpiece called life’. Veel actueler wordt kunst niet.

Het libretto van RITRATTO is uitgegeven bij De Nieuwe Toneelbibliotheek en dus terug te lezen. De generale van RITRATTO is opgenomen en de bedoeling is dat er ergens de komende dagen een registratie online komt.